Biên bản ghi nhớ Mỹ - Iran ký điện tử ngày 14/6 đã chính thức kích hoạt lệnh ngừng bắn 60 ngày, nhưng trong bối cảnh cả Washington và Tehran đều đang diễn giải mọi thứ theo hướng có lợi cho mình, con đường đi đến một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều nút thắt chưa có lời giải.

Thỏa thuận đã thực sự có hiệu lực hay chưa?

Ngày 15/6, các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ tiết lộ rằng thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã được Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ký điện tử hôm 14/6. Theo giới chức Mỹ, lệnh ngừng bắn được gia hạn thêm 60 ngày đã chính thức có hiệu lực, bao gồm cả tại Lebanon. Tuy nhiên, eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở lại sau lễ ký kết chính thức diễn ra vào ngày 19/6 tại Geneva, Thụy Sĩ.

Mặc dù ông Trump tuyên bố hôm 14/6 rằng Mỹ sẽ “ngay lập tức” dỡ bỏ phong tỏa và mở lại tuyến hàng hải này, nhưng sau đó ông cho biết eo biển Hormuz sẽ chính thức mở lại sau khi lễ ký kết hoàn tất. Một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết quân đội nước này đã được lệnh chuẩn bị dỡ bỏ phong tỏa vào ngày 19/6.

Ngày 15/6, ông Trump khẳng định các tàu thuyền đã bắt đầu “đi lại tự do” qua eo biển Hormuz, song truyền thông nhà nước Iran cho biết tình trạng tuyến hàng hải chiến lược này hiện chưa thay đổi.

Eo biển Hormuz có thực sự được mở hoàn toàn?

Phía Mỹ liên tục khẳng định thỏa thuận sẽ cho phép mở lại eo biển Hormuz mà không thu phí hay áp đặt bất kỳ hạn chế nào khác. Một nhà ngoại giao khu vực tham gia tiến trình trung gian hòa giải cho biết, thỏa thuận đặt mục tiêu đưa lưu lượng vận tải qua eo biển trở lại mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày.

Tuy nhiên, các quan chức Iran nói với truyền thông nhà nước rằng tuyến hàng hải này sẽ không đơn giản quay trở lại trạng thái “trước chiến tranh”, đồng thời Tehran vẫn sẽ duy trì một mức độ kiểm soát nhất định.

Hãng thông tấn Fars đưa tin Iran đồng ý không thu phí trong thời gian gia hạn ngừng bắn 60 ngày, nhưng sau đó sẽ bắt đầu áp dụng các khoản phí liên quan đến an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường. Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết sẽ có một cuộc “đối thoại khu vực” về tương lai của eo biển Hormuz và các biện pháp bảo đảm tuyến hàng hải này sẽ không bị đóng cửa trở lại.

Dù vậy, các công ty vận tải biển vẫn hành động thận trọng. Tập đoàn vận tải biển Maersk cùng nhiều Copyright © Okking.com Reserved khác cho biết họ cần thêm thông tin rõ ràng và các cam kết bảo đảm an toàn trước khi khôi phục hoạt động bình thường. Một số nhà phân tích cũng hoài nghi khả năng lưu lượng hàng hải có thể sớm trở lại mức trước chiến sự.

Iran sẽ nhận được những gì?

Cả Mỹ và Iran đều thống nhất rằng Tehran sẽ nhận được hai lợi ích lớn từ thỏa thuận: chấm dứt giao tranh và được miễn trừ một số biện pháp trừng phạt để có thể tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ.

Chỉ riêng những lợi ích này cũng có thể mang lại nguồn thu cần thiết cho nền kinh tế Tehran. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Iran cho rằng Ok king 72 Nhà cái cá cược cá độ uy tín nước này sẽ được tiếp cận hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa ngay sau khi ký thỏa thuận.

Một quan chức cấp cao Mỹ đã bác bỏ thông tin trên, khẳng định Iran chỉ được tiếp cận các khoản tiền này theo cơ chế “đổi kết quả lấy lợi ích”. Theo phía Mỹ, những lợi ích kinh tế đầy đủ từ thỏa thuận chỉ có thể đạt được sau khi hai bên ký kết một thỏa thuận hạt nhân chi tiết hơn.

Một số người hoài nghi thỏa thuận đã bày tỏ lo ngại rằng có thể tồn tại các thỏa thuận phụ cho phép Iran tiếp cận nguồn tiền ngay lập tức song Nhà Trắng gọi những thông tin này là “sai lệch”. Dù vậy, một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết Washington sẵn sàng thực hiện một số “động thái thiện chí nhỏ” liên quan đến tài sản bị phong tỏa và nới lỏng trừng phạt trong giai đoạn đầu, nếu Iran cũng có những bước đi tương tự nhằm thể hiện thiện chí tuân thủ thỏa thuận.

Hai bên có thống nhất về những gì đã được nhất trí?

Mỹ và Iran đang đưa ra những cách diễn giải khác nhau về các nghĩa vụ trong thỏa thuận cũng như những lợi ích mà mỗi bên nhận được. Nguyên nhân một phần xuất phát từ việc các cuộc đàm phán chủ yếu được tiến hành gián tiếp thông qua các bên trung gian. Đồng thời, biên bản ghi nhớ hiện chỉ là một khuôn khổ thỏa thuận mang tính chính trị, thay vì một hiệp ước chi tiết với các điều khoản ràng buộc cụ thể.

Điều này có thể tạo ra khoảng trống đủ lớn để cả hai bên đều tuyên bố đã đạt được những mục tiêu mong muốn, dù thực tế họ có thể đang kỳ vọng những kết quả khác nhau trong giai đoạn tiếp theo.

“Tôi có phần lo ngại rằng cách Iran hiểu về thỏa thuận dường như khác với những gì đoàn đàm phán Mỹ đang tuyên bố”, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một đồng minh có quan điểm cứng rắn của Tổng thống Trump, nhận định.

Phần lớn những tranh cãi và nhầm lẫn hiện nay có thể được giải quyết nếu các bên tham gia hoặc các nước trung gian công bố toàn bộ nội dung bản ghi nhớ.

Trong cuộc họp báo ngày 15/6, một quan chức cấp cao Mỹ cho biết văn bản này sẽ được công bố trong vòng 24-48 giờ tới. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump cho rằng việc công bố có thể sẽ chỉ diễn ra sau lễ ký kết chính thức ngày 19/6.

Israel có tuân thủ thỏa thuận hay không?

Thỏa thuận đang vấp phải chỉ trích từ nhiều phe phái chính trị tại Israel, trong bối cảnh nước này chỉ còn chưa đầy 4 tháng nữa sẽ bước vào cuộc bầu cử. Một trong những nguyên nhân là thỏa thuận yêu cầu Israel tuân thủ lệnh ngừng bắn tại Lebanon.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố Tel Aviv sẽ không rút khỏi các khu vực ở miền Nam Lebanon mà nước này đang kiểm soát, đồng thời không từ bỏ quyền đáp trả các cuộc tấn công của lực lượng Hezbollah. Ông Katz cảnh báo rằng nếu Iran tấn công Israel liên quan đến cuộc xung đột tại Lebanon thì Israel sẽ đáp trả “bằng toàn bộ sức mạnh”.

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết thỏa thuận không yêu cầu Israel phải rút quân khỏi miền Nam Lebanon và cũng không tạo ra một “lệnh ngừng bắn một chiều”, đồng nghĩa với việc Israel vẫn có quyền đáp trả nếu Hezbollah tiến hành các cuộc tấn công.

Tuy nhiên, giới chức Israel lo ngại rằng quyền tự do hành động quân sự của nước này tại Lebanon có thể bị hạn chế đáng kể. Ngày 14/6, một cuộc không kích của Israel nhằm vào thủ đô Beirut suýt khiến tiến trình thỏa thuận đổ vỡ. Khi đó, Tổng thống Trump nói với Axios rằng Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thể hiện sự thiếu cân nhắc trong cách xử lý tình hình.

Ngày 15/6, ông Trump cho biết ông hy vọng có thể “giải quyết” tình hình tại Lebanon và nói thêm rằng Mỹ sẽ phải “có một cuộc trao đổi” với lực lượng Hezbollah về vấn đề này.

Liệu có đạt được một thỏa thuận hạt nhân hay không?

Biên bản ghi nhớ hiện nay được M.Okking.cooking được PAGGOR cấp phép chính thức nhằm mở đường cho 60 ngày đàm phán về vấn đề hạt nhân giữa Mỹ và Iran. Tất cả các nội dung liên quan đến hồ sơ hạt nhân trong thỏa thuận hiện tại đều phụ thuộc vào việc hai bên có thể đạt được một thỏa thuận cuối cùng mang tính kỹ thuật và chi tiết hơn hay không. Phần lớn các biện pháp nới lỏng trừng phạt mà Iran kỳ vọng nhận được cũng gắn liền với kết quả của tiến trình đàm phán này.

Các quan chức Mỹ thừa nhận việc đạt được một thỏa thuận như vậy sẽ vô cùng khó khăn, do mức độ thiếu tin tưởng lẫn nhau giữa hai bên, cũng như những trở ngại đã xuất hiện ngay cả trong quá trình đàm phán bản ghi nhớ vốn ít chi tiết hơn nhiều. Đầu tháng này, các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tới Oak Ridge, bang Tennessee, để gặp các chuyên gia hạt nhân dự kiến sẽ tham gia hỗ trợ tiến trình đàm phán trong thời gian tới.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, một trong những nhà trung gian hòa giải của tiến trình đàm phán, cho biết các cuộc họp chuẩn bị cho đàm phán hạt nhân sẽ được tổ chức ngay trong tuần này.

Chiến sự có tái bùng phát nếu không đạt được thỏa thuận hạt nhân?

Các quan chức Mỹ khẳng định Washington sẽ không rút các lực lượng quân sự đã được triển khai tới khu vực nếu chưa đạt được một thỏa thuận hạt nhân với Iran. Một quan chức cho rằng những thiệt hại mà Iran phải gánh chịu trong xung đột gần đây đã làm gia tăng khả năng đạt được thỏa thuận. Người này cũng nhấn mạnh Tổng thống Donald Trump vẫn còn nhiều “công cụ trong tay” nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại.

Trong khi đó, các quan chức Iran lại cho rằng chính ông Trump là người nóng lòng muốn chấm dứt chiến sự và Tehran hiện mới là bên nắm giữ lợi thế trên bàn đàm phán.

“Tôi nghĩ trong vòng hai đến ba tuần tới, chúng ta sẽ biết liệu những hiểu biết và cam kết hiện nay có thực sự được chuyển hóa thành một thỏa thuận chính thức hay không”, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ chia sẻ.

Trả lời những câu hỏi còn bỏ ngỏ cũng như các chỉ trích từ những người theo đường lối cứng rắn đối với thỏa thuận, một quan chức cấp cao khác của chính quyền Mỹ cho biết Tổng thống Trump ngay từ đầu đã xác định hai mục tiêu cốt lõi: ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ngăn nước này tiếp tục duy trì kho urani làm giàu ở cấp độ cao. Theo quan chức Mỹ, thỏa thuận hiện tại đáp ứng được cả hai mục tiêu đó.

“Thỏa thuận này giúp hoàn thành cả hai mục tiêu và sẽ góp phần nâng cao mức độ an toàn cho nước Mỹ, các đồng minh của chúng tôi cũng như các binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại khu vực”, quan chức trên khẳng định.